Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie oceniła działania władz Grupy Azoty związane z nabyciem udziałów w spółce należącej do grupy COMPO EXPERT. Zdaniem NIK proces ten został prawidłowo przeprowadzony, a cena odpowiadała wycenom dokonanym przez dwie - niezależne od siebie - firmy doradcze. Dodatkowo związane z tą inwestycją koszty zostały należycie udokumentowane, a przejęte aktywa i pasywa zinwentaryzowane i ujęte w księgach rachunkowych Spółki. Szczegółowe wnioski z raportu NIK ukazały się 18 listopada 2020 roku.

Wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli (z dnia 18 listopada 2020 roku) dotyczyło trzech zagadnień:  

1. Prawidłowości nabycia udziałów w spółce Goat TopCo GmbH kontrolującej spółki Grupy Compo Expert.

2. Spójności oraz ekonomicznego uwarunkowania polityki dywidendowej oraz obciążania opłatami za używanie znaku towarowego Grupy Azoty.

3. Przestrzegania interesu Grupy Azoty w dystrybucji nawozów.

Kontrola objęła lata 2016-2020 - z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych przed i po tym okresie, o ile miały wpływ na ocenę kontrolowanej działalności. Jak wyglądał cena ogólna kontrolowanej działalności?

Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia działania władz Grupy Azoty związane z nabyciem udziałów w spółce Goat TopCo GmbH, prowadzoną politykę dywidendową i przestrzeganie zasad obciążania spółek zależnych opłatami z tytułu wykorzystywania znaku towarowego Grupy Azoty, a także prowadzenie dystrybucji nawozów.

Nabycie całości udziałów w firmie Goat TopCo GmbH, będącej spółką dominującą w Grupie COMPO EXPERT, było zgodne ze Strategią Grupy Azoty na lata 2013-2020. Nawozy specjalistyczne produkowane i sprzedawane na całym świecie przez przejętą spółkę rozszerzyły ofertę produktową Grupy Azoty, co stworzyło nowe możliwości eksportowe. Proces nabycia udziałów został prawidłowo przygotowany i przeprowadzony. Zapłacona cena odpowiadała wycenom dokonanym przez dwie niezależne od siebie firmy doradcze. Związane z tą inwestycją koszty zostały należycie udokumentowane, a przejęte aktywa i pasywa zinwentaryzowane i ujęte w księgach rachunkowych Spółki.

System naliczania i poboru opłat licencyjnych za korzystanie ze znaku towarowego Grupy, obowiązujący w Grupie Azoty w latach 2013-2020, był przejrzysty i niedyskryminacyjny. Władze Spółki dochowały należytej staranności przy ustalaniu wysokości opłat przeprowadzając stosowne analizy porównawcze (benchmarki). Sformalizowane zostały zasady ustalania wysokości i pobierania dywidend od spółek z Grupy Azoty. W okresie objętym kontrolą ich stosowanie nie miało negatywnego wpływu na działalność rozwojową spółek zależnych.

Sposób dystrybucji nawozów, wynikający z kompleksowej strategii sprzedaży, należycie zabezpieczał interesy Grupy Azoty. Zapoczątkowana w 2018 r. konsolidacja procesu handlu nawozami pozwoliła na pełniejsze wykorzystanie zintegrowanego i komplementarnego portfela produktowego spółek Grupy Azoty. Podejmowane działania Grupy Azoty pozwoliły na umocnienie pozycji lidera na krajowym rynku nawozów. Ważnym narzędziem wspomagającym osiągnięcie tego celu była realizacja założonej polityki cenowej. Jej stosowanie przyczyniło się do uzyskania dodatnich marż ze sprzedaży wszystkich produktów nawozowych. Najwyższa Izba Kontroli zwraca jednak uwagę na znaczne uzależnienie sprzedaży nawozów Grupy Azoty od samodzielnych dystrybutorów, niebędących klientami finalnymi. Prowadzą oni również inną działalność (w tym sprzedaż nawozów produkowanych przez konkurencyjne firmy), co może stwarzać konflikt interesów oraz ryzyko presji cenowej z ich strony. Warunkiem skutecznego zabezpieczenia zbytu własnej produkcji nawozowej jest zwiększenie kontroli nad krajowymi i zagranicznymi kanałami sprzedaży produktów dla rolnictwa – zgodnie z przyjętą Strategią Grupy Azoty na lata 2013-2020.